حسابرسی سیستمی مالیاتی چیست؟

حسابرسی سیستمی یکی از روش‌های نوین رسیدگی مالیاتی است که بر پایه اطلاعات اقتصادی ثبت‌شده در سامانه‌های مالیاتی انجام می‌شود. اما پرسش مهم این است که آیا سازمان امور مالیاتی می‌تواند صرفاً بر اساس اطلاعات سیستمی درآمد مشمول مالیات مؤدی را تعیین کند؟

مبنای قانونی حسابرسی سیستمی چیست؟

مطابق بند «هـ» ماده ۲۹ آیین‌نامه اجرایی ماده ۲۱۹ قانون مالیات‌های مستقیم: حسابرسی سیستمی زمانی قابل انجام است که با توجه به اطلاعات اقتصادی کسب‌شده از مؤدی، امکان تعیین درآمد مشمول مالیات و مالیات وی وجود داشته باشد.

بنابراین:

• سیستمی بودن حسابرسی به‌تنهایی ایراد قانونی نیست.
• موضوع اصلی کفایت و قابلیت اتکای اطلاعات است.
• اگر اطلاعات سامانه‌ای ناقص، نامرتبط یا غیرقابل اتکا باشد، حسابرسی سیستمی نمی‌تواند مبنای صحیح تشخیص مالیات باشد.

اعتراض به برگ تشخیص سیستمی؛ چگونه؟

اگر مؤدی نسبت به برگ تشخیص صادرشده بر اساس حسابرسی سیستمی اعتراض دارد، نباید صرفاً بگوید: «حسابرسی سیستمی غیرقانونی است.» این استدلال کافی نیست.

در عوض باید بررسی شود:

• آیا اطلاعات مبنای تشخیص کامل و مرتبط بوده است؟
• آیا این اطلاعات برای تعیین درآمد مشمول مالیات کفایت داشته است؟
• آیا داده‌های سامانه‌ای با فعالیت واقعی مؤدی مطابقت دارد؟
• آیا اسناد و مدارک مؤدی بررسی شده است؟
• آیا فرآیند رسیدگی و صدور برگ تشخیص مطابق مقررات انجام شده است؟

اگر اطلاعات موجود برای تعیین درآمد مشمول مالیات کافی نباشد، بند «هـ» ماده ۲۹ می‌تواند مبنای مهم اعتراض باشد.

لینک داخلی

رأی مهم شورای عالی مالیاتی؛ امکان اصلاح تشخیص مالیات قبل از صدور رأی هیأت حل اختلاف

حسابرسی چیست؟ تعریف حسابرسی، تفاوت با حسابداری و ماده ۲۷۲ قانون مالیات‌های مستقیم

دفاع تخصصی از حقوق مالیاتی مؤدیان | خدمات مالیاتی و حسابداری برنا حسابگر شریف

آیا مالیات در شرایط تورمی به کسب‌وکارها آسیب می‌زند؟

تمدید مهلت‌های مالیاتی؛ فرصت جدید برای مؤدیان در سال ۱۴۰۵

چرا کفایت اطلاعات اهمیت دارد؟

زیرا حسابرسی سیستمی بر پایه داده‌های:

• سامانه مؤدیان
• تراکنش‌های بانکی
• اطلاعات خرید و فروش
• داده‌های تجاری و اقتصادی

انجام می‌شود. اگر این داده‌ها ناقص یا ناهماهنگ باشند، تشخیص مالیات نمی‌تواند دقیق باشد.

حسابرسی سیستمی؛ ابزار قانونی اما مشروط

حسابرسی سیستمی قانونی است، اما:

• باید بر اطلاعات کافی و قابل اتکا استوار باشد
• باید با اسناد واقعی مؤدی تطبیق داده شود
• باید فرآیند رسیدگی طبق آیین‌نامه انجام شود

در غیر این صورت، مؤدی می‌تواند نسبت به نحوه تشخیص اعتراض مؤثر مطرح کند.

جمع‌بندی

حسابرسی سیستمی مالیاتی قانونی است، اما مشروط به کفایت اطلاعات اقتصادی. در اعتراض به برگ تشخیص، مهم‌ترین نکته بررسی مبنای محاسبه، اطلاعات مورد استفاده و نحوه رسیدگی است؛ نه صرفاً سیستمی بودن برگ تشخیص. اگر اطلاعات سامانه‌ای برای تعیین درآمد مشمول مالیات کافی نباشد، بند «هـ» ماده ۲۹ می‌تواند مبنای مهم اعتراض باشد.