صاحب کالا و مسئول مالیات واردات و صادرات چه کسی است؟

در رسیدگی‌های مالیاتی مرتبط با واردات و صادرات، یکی از مهم‌ترین پرسش‌ها این است که صاحب کالا و تحصیل‌کننده واقعی درآمد چه شخصی است؟ بر اساس نامه اداره کل امور اقتصادی و دارایی، اصل اولیه این است که شخصی که اظهارنامه گمرکی و اسناد واردات یا صادرات به نام اوست، صاحب کالا و به تبع آن تحصیل‌کننده درآمد محسوب می‌شود. به همین دلیل اسناد گمرکی یکی از مهم‌ترین مدارک در تشخیص صاحب کالا هستند. با این حال اگر اسناد و مدارک معتبر نشان دهند که منافع واقعی متعلق به شخص دیگری بوده، صاحب منافع نیز از نظر مالیاتی مورد توجه قرار می‌گیرد.

متن نامه اداره کل امور اقتصادی و دارایی 

«صاحب کالا و تحصیل‌کننده درآمد، شخصی است که اظهارنامه گمرکی و اسناد واردات یا صادرات به نام او باشد، مگر اینکه با قراردادهای مستند، دفاتر قانونی یا سایر اسناد و مدارک مثبته ثابت شود منافع متعلق به شخص دیگری است.»

در نتیجه اگر واقعیت معامله نشان دهد که درآمد متعلق به شخص دیگری بوده، همان شخص مشمول مقررات مالیاتی خواهد بود.

لینک داخلی

مفهوم نامه به زبان ساده

۱. اصل بر چیست؟

اصل بر این است که نام درج‌شده در اظهارنامه گمرکی ملاک تشخیص صاحب کالا و درآمد است. بنابراین اسناد گمرکی نقش کلیدی در رسیدگی مالیاتی دارند.

۲. آیا نام شخص در اظهارنامه همیشه تعیین‌کننده نهایی است؟

خیر. اگر قراردادها، دفاتر قانونی یا اسناد معتبر نشان دهند که منافع واقعی متعلق به شخص دیگری بوده، صاحب منافع مشمول مالیات خواهد بود. به همین دلیل واقعیت مستند معامله اهمیت بیشتری از ظاهر اسناد دارد.

۳. چرا قرارداد و دفاتر قانونی اهمیت دارند؟

زیرا ممکن است فردی صرفاً به نمایندگی از دیگری اقدام کرده باشد. در نتیجه اسناد تجاری و مالی می‌توانند صاحب واقعی منافع را مشخص کنند.

۴. اگر صاحبان منافع متعدد باشند چه می‌شود؟

مطابق نامه:

«تعدد صاحبان اصلی کالا یا منافع آن مانع تشکیل پرونده و مطالبه مالیات نیست.» بنابراین حتی اگر صاحبان منافع متعدد یا ناشناس باشند، رسیدگی مالیاتی متوقف نمی‌شود.

این موضوع برای چه کسانی اهمیت دارد؟

این موضوع به‌ویژه برای:

• واردکنندگان و صادرکنندگان
• شرکت‌های بازرگانی
• حق‌العمل‌کاران
• اشخاصی که به نمایندگی از دیگران واردات یا صادرات انجام می‌دهند
• صاحبان کالا و ذی‌نفعان معاملات خارجی

اهمیت دارد؛ زیرا قراردادها، دفاتر قانونی و اسناد گمرکی می‌توانند در تعیین صاحب واقعی درآمد نقش تعیین‌کننده داشته باشند.

جمع‌بندی

اصل اولیه این است که نام درج‌شده در اظهارنامه گمرکی ملاک تشخیص صاحب کالا و درآمد است. اما اگر اسناد معتبر نشان دهند که منافع معامله متعلق به شخص دیگری بوده، همان شخص از نظر مالیاتی صاحب درآمد محسوب می‌شود. در نتیجه تنظیم صحیح قراردادها، ثبت شفاف معاملات در دفاتر قانونی و نگهداری کامل اسناد واردات و صادرات اهمیت بسیار زیادی دارد.