گزارش جدید دیوان محاسبات درباره ناترازی بانک‌های ایران

دیوان محاسبات کشور در تازه‌ترین گزارش خود، ناترازی بانک‌های ایران را یکی از مهم‌ترین چالش‌های اقتصاد کشور معرفی کرده و نسبت به ادامه روند فعلی هشدار داده است. این گزارش نشان می‌دهد که باوجود اقدامات اصلاحی سال‌های اخیر، بخش قابل توجهی از بانک‌ها همچنان با کمبود نقدینگی، ضعف سرمایه، مطالبات غیرجاری و وابستگی به منابع بانک مرکزی مواجه هستند.

ادامه این وضعیت می‌تواند آثار مستقیمی بر تورم، رشد اقتصادی، تأمین مالی تولید و ثبات نظام پولی داشته باشد.

ناترازی بانک چیست؟

ناترازی بانکی زمانی رخ می‌دهد که تعهدات و بدهی‌های بانک از منابع و دارایی‌های نقدشونده آن بیشتر باشد. در چنین شرایطی بانک برای انجام تعهدات روزانه خود ناچار به استقراض از سایر بانک‌ها یا بانک مرکزی می‌شود.

تداوم این وضعیت موجب افزایش پایه پولی، رشد نقدینگی و تشدید تورم خواهد شد.

مهم‌ترین نکات گزارش دیوان محاسبات

۱. افزایش اضافه‌برداشت بانک‌ها از بانک مرکزی

مانده اضافه‌برداشت بانک‌ها از بانک مرکزی در پایان سال ۱۴۰۴ به ۷۹۸ هزار میلیارد تومان رسیده است؛ رقمی که نسبت به سال ۱۴۰۳ حدود ۶۴ هزار میلیارد تومان افزایش داشته است.

۲. رشد شدید معاملات بازار بین‌بانکی

متوسط معاملات روزانه بازار بین‌بانکی از ۶۳ هزار میلیارد تومان به ۳۷۹ هزار میلیارد تومان رسیده است؛ نشان‌دهنده اتکای شدید بانک‌ها به استقراض بین‌بانکی.

۳. عدم تحقق کامل افزایش سرمایه بانک‌های دولتی

از ظرفیت قانونی ۲۰۰ هزار میلیارد تومان افزایش سرمایه، تنها ۵۶ هزار میلیارد تومان محقق شده است؛ موضوعی که توان تسهیلات‌دهی بانک‌ها را کاهش داده است.

۴. اجرای ناقص تکالیف قانونی

دیوان محاسبات تأکید کرده که برخی تکالیف قانونی دستگاه‌ها به‌طور کامل اجرا نشده و همین امر روند اصلاح ساختار بانکی را کند کرده است.

پیامدهای ناترازی بانک‌ها بر اقتصاد ایران

• افزایش تورم
• رشد پایه پولی
• افزایش نقدینگی
• کاهش توان تسهیلات‌دهی بانک‌ها
• افزایش هزینه تأمین مالی بنگاه‌ها
• کاهش اعتماد عمومی به نظام بانکی
• کند شدن رشد اقتصادی

مهم‌ترین دلایل ناترازی بانک‌های ایران

• پایین بودن کفایت سرمایه
• حجم بالای مطالبات غیرجاری
• تسهیلات تکلیفی
• بنگاه‌داری بانک‌ها
• ضعف مدیریت ریسک
• وابستگی به منابع بانک مرکزی
• عدم اصلاح ساختار مالی بانک‌ها

راهکارهای پیشنهادی برای اصلاح نظام بانکی

• افزایش سرمایه بانک‌ها
• کاهش بنگاه‌داری
• اصلاح نظام اعطای تسهیلات
• وصول مطالبات معوق
• تقویت نظارت بانک مرکزی
• اجرای استانداردهای مدیریت ریسک
• اصلاح قوانین بانکی
• کنترل رشد نقدینگی و کسری بودجه

جمع‌بندی

گزارش دیوان محاسبات نشان می‌دهد ناترازی بانک‌ها همچنان یکی از چالش‌های اصلی اقتصاد ایران است. افزایش اضافه‌برداشت، رشد استقراض بین‌بانکی و عدم تحقق افزایش سرمایه، زنگ خطری برای ثبات مالی کشور محسوب می‌شود. اصلاح این وضعیت نیازمند اقدامات ساختاری، تقویت نظارت، افزایش سرمایه و اصلاح سیاست‌های پولی و مالی است.